Rozbudowa i modernizacja infrastruktury elektroenergetycznej musi być prowadzona przy jednoczesnym zachowaniu wysokiej niezawodności zasilania. To szczególne wyzwanie podczas przebudowy stacji, wymiany aparatury, usuwania awarii czy realizacji tymczasowych przyłączeń, gdy część infrastruktury musi zostać okresowo wyłączona z eksploatacji. Odpowiedzią na takie potrzeby może być mobilne pole 110 kV – rozwiązanie pozwalające czasowo zastąpić istniejące pole lub stworzyć dodatkowy element układu sieciowego bez konieczności budowy stałej infrastruktury. Taką funkcję pełni Mobilne Pole 110 kV firmy DOLMAX Sp. z o.o., łączące aparaturę łączeniową WN, automatykę zabezpieczeniową oraz system sterowania i nadzoru w jednej przenośnej jednostce.
Sieć elektroenergetyczna w okresie intensywnej modernizacji
Polski system elektroenergetyczny wchodzi w okres bardzo dużych inwestycji. Modernizacji wymaga istniejąca infrastruktura, a jednocześnie sieć musi być rozbudowywana tak, aby umożliwiać przyłączanie nowych źródeł energii, magazynów oraz dużych odbiorców. Zmienia się więc nie tylko skala systemu, ale również sposób jego eksploatacji. Skalę wyzwań dobrze pokazują plany Polskich Sieci Elektroenergetycznych. Według projektu planu rozwoju sieci przesyłowej na lata 2027–2036 przewidziano budowę około 5 tys. km torów nowych linii 400 kV oraz 30 nowych stacji elektroenergetycznych. Kolejnych 110 istniejących stacji ma zostać rozbudowanych lub zmodernizowanych, a szacowane nakłady inwestycyjne wynoszą około 66 mld zł. To oznacza, że przez wiele kolejnych lat modernizacje i przebudowy będą stałym elementem funkcjonowania krajowej infrastruktury elektroenergetycznej. Jednocześnie rozbudowa sieci musi nadążać za zmianami w strukturze wytwarzania i rosnącymi potrzebami odbiorców.
Ciągłość zasilania podczas modernizacji i awarii
Sama konieczność modernizacji infrastruktury nie jest największym problemem. Znacznie trudniejsze jest przeprowadzenie prac w taki sposób, aby w możliwie najmniejszym stopniu wpływały one na funkcjonowanie systemu. Sieć elektroenergetyczna musi bowiem pracować również wtedy, gdy jej poszczególne elementy są przebudowywane, wymieniane lub czasowo wyłączane z eksploatacji.
Modernizacja bez zatrzymywania pracy sieci
Przebudowa stacji może obejmować wymianę wyłączników, przekładników, zabezpieczeń, modernizację rozdzielni czy zmianę konfiguracji połączeń. Nawet dokładnie zaplanowane prace wymagają więc okresowego wyłączania części urządzeń. W praktyce oznacza to konieczność takiego przygotowania układu pracy sieci, aby mimo prowadzonych robót zachować możliwość przesyłu i dystrybucji energii. Im większe znaczenie modernizowanego elementu, tym ważniejsza staje się możliwość czasowego przejęcia jego funkcji przez inne rozwiązanie.
Awaria sieci wymaga szybkiej reakcji
Jeszcze większym wyzwaniem są zdarzenia nieplanowane. Uszkodzonego elementu stacji nie zawsze można naprawić natychmiast, a wymiana aparatury lub odbudowa fragmentu infrastruktury może potrwać znacznie dłużej niż samo wykrycie awarii. W takim przypadku liczy się możliwość szybkiego stworzenia układu zastępczego i przywrócenia wymaganej funkcjonalności. Podobna potrzeba może wystąpić również przy etapowej przebudowie obiektu, wykonywaniu tymczasowych przyłączy czy uruchamianiu nowych źródeł i dużych odbiorców. Wspólnym mianownikiem wszystkich tych sytuacji jest więc potrzeba zachowania ciągłości pracy pomimo czasowej niedostępności infrastruktury docelowej.
Mobilne pole jako element elastycznej infrastruktury
Jednym ze sposobów rozwiązania wspomnianego problemu jest wykorzystanie infrastruktury przygotowanej do czasowej pracy w różnych lokalizacjach. Mobilne pole 110 kV może przejąć funkcję elementu wyłączonego na czas modernizacji, awarii lub przebudowy układu, a następnie zostać wykorzystane w innym miejscu. Zaletą takiego rozwiązania jest możliwość wcześniejszego przygotowania kompletnej jednostki do transportu i ponownego wykorzystania. Zamiast za każdym razem budować układ tymczasowy od podstaw, operator może dysponować rozwiązaniem, które zostanie przewiezione do miejsca wystąpienia potrzeby i dostosowane do konkretnej konfiguracji sieci.
Mobilne pole może znaleźć zastosowanie nie tylko podczas awarii, ale również przy modernizacjach stacji, tymczasowych przyłączach, rekonfiguracji sieci czy czasowym zasilaniu obiektów przemysłowych i źródeł wytwórczych. Jednocześnie sama mobilność nie wystarcza. Rozwiązanie przeznaczone do pracy w sieci 110 kV musi zapewniać pełną funkcjonalność pola, czyli m.in. aparaturę łączeniową, zabezpieczenia, sterowanie oraz możliwość współpracy z systemami nadzoru. Na takiej koncepcji oparto Mobilne Pole 110 kV firmy DOLMAX, w którym zintegrowano aparaturę łączeniową, EAZ oraz SSiN w jednej przenośnej jednostce w oparciu o urządzenia produkcji GE Vernova.
Mobilne Pole 110 kV DOLMAX jako kompletne rozwiązanie dla sieci WN
Mobilne Pole 110 kV DOLMAX zostało zaprojektowane jako kompaktowa, hybrydowa jednostka rozdzielcza WN zabudowana na specjalnej przyczepie. W jednej mobilnej konstrukcji połączono aparaturę pierwotną, elektroenergetyczną automatykę zabezpieczeniową EAZ oraz system sterowania i nadzoru SSiN. Dzięki temu rozwiązanie nie jest jedynie zestawem urządzeń przeznaczonych do transportu, lecz kompletnym polem przygotowanym do czasowego włączenia w układ elektroenergetyczny.
Jednostka została zabudowana na przyczepie o DMC 12 t. W układzie transportowym ma 9,57 m długości, 2,55 m szerokości oraz 4 m wysokości. Modułowa konstrukcja została dostosowana do transportu drogowego bez konieczności uzyskiwania specjalnych zezwoleń, co ma szczególne znaczenie w rozwiązaniu, którego podstawową funkcją jest możliwość szybkiego wykorzystania w różnych lokalizacjach.
Aparatura WN mobilnego pola 110 kV
Podstawowym elementem części wysokonapięciowej jest moduł HYpact 145 firmy GE Vernova. Pole wyposażono w wyłącznik, odłączniko-uziemniki po obu stronach, przekładniki prądowe i napięciowe oraz przepusty kompozytowe. W skład wyposażenia wchodzą również konstrukcje wsporcze, tymczasowe ogrodzenie oraz zewnętrzny pulpit sterowniczy w obudowie IP67. Istotna jest również możliwość dostosowania konfiguracji do konkretnego sposobu włączenia pola w układ. Producent przewiduje pracę z głowicami kablowymi, z izolatorami wsporczymi, a także z pominięciem konstrukcji wsporczych – zależnie od potrzeb danej stacji i przyjętego układu połączeń.
Zabezpieczenia, sterowanie i telemechanika
Mobilność nie oznacza uproszczenia funkcjonalności pola. W rozwiązaniu zastosowano urządzenia EAZ z rodziny Multilin UR firmy GE Vernova, a lokalny sterownik telemechaniki umożliwia współpracę z nadrzędnym systemem SCADA. Podstawowym kanałem komunikacji jest łącze światłowodowe, natomiast sieć GSM pełni funkcję kanału rezerwowego.
Szafa sterownicza została podzielona na cztery przedziały obejmujące obwody sterownicze, zabezpieczenia i telemechanikę, pomiar energii oraz przyłącza obwodów zewnętrznych. Dzięki temu rozwiązanie integruje funkcje potrzebne nie tylko do załączenia pola do pracy, ale również do jego zabezpieczenia, nadzoru oraz współpracy z automatyką stacyjną.
Transport, montaż i uruchomienie mobilnego pola 110 kV w jeden dzień
Jedną z kluczowych zalet Mobilnego Pola 110 kV DOLMAX jest sposób przygotowania rozwiązania do transportu i uruchomienia w miejscu pracy. Urządzenie jest zabudowane na specjalnej przyczepie platformowej ze zdejmowaną plandeką, przy czym producent przewiduje również możliwość transportu bez niej. Do przewozu i montażu wystarczy samochód ciężarowy z HDS o odpowiednim udźwigu. Istotne jest również ograniczenie zakresu prac związanych z podłączaniem urządzenia. Obwody napięć sterowniczych, pomocniczych i telemechaniki podłączane są za pomocą przedłużaczy, natomiast przekładniki – poprzez złącza wtykowe. Takie rozwiązanie upraszcza przygotowanie pola do pracy i ogranicza liczbę czynności wykonywanych bezpośrednio na miejscu instalacji.
Według danych producenta czas montażu i uruchomienia Mobilnego Pola 110 kV wynosi zaledwie jeden dzień. Ma to szczególne znaczenie w sytuacjach awaryjnych, ale również podczas planowanych modernizacji, kiedy skrócenie czasu potrzebnego na przygotowanie układu zastępczego może ułatwić organizację prac i ograniczyć okres niedostępności części infrastruktury. Nie oznacza to oczywiście, że całe przygotowanie miejsca pracy, projektu włączenia czy niezbędnych prac sieciowych zamyka się w ciągu jednej doby. Deklarowany jednodniowy czas dotyczy montażu i uruchomienia samego mobilnego pola. Dzięki wcześniejszemu zintegrowaniu najważniejszych elementów urządzenia oraz przygotowaniu przyłączy rozwiązanie może jednak zostać sprawnie włączone do wcześniej przygotowanego układu. W praktyce właśnie połączenie mobilności, zwartej konstrukcji i krótkiego czasu uruchomienia decyduje o wartości takiego rozwiązania w zastosowaniach, w których infrastruktura zastępcza ma być dostępna szybko, ale jednocześnie zachować funkcjonalność pełnego pola 110 kV.
Różne konfiguracje i zastosowania mobilnego pola 110 kV
O wartości Mobilnego Pola 110 kV decyduje nie tylko możliwość szybkiego transportu i uruchomienia, ale również elastyczność zastosowania. Zgodnie z dokumentacją DOLMAX rozwiązanie może pracować jako każdy typ pola 110 kV, dzięki czemu nie jest przypisane do jednego konkretnego scenariusza eksploatacyjnego. W praktyce pozwala to wykorzystać urządzenie zarówno podczas zastępowania uszkodzonego elementu stacji, jak i przy czasowej zmianie konfiguracji układu czy realizacji przyłącza tymczasowego. Producent przewiduje również zastosowanie pola do zasilania zakładów przemysłowych oraz czasowego przyłączania farm wiatrowych, fotowoltaicznych czy wodnych.
Elastyczność rozwiązania dobrze pokazują przykładowe układy pracy przedstawione przez producenta. Mobilne Pole 110 kV było wykorzystywane m.in. jako pole liniowe i pole łącznika szyn w SE Boguchwała, jako mostek dwóch linii w GPZ Łosice oraz do tymczasowego wyprowadzenia mocy z GPO farmy wiatrowej w GPZ Piotrków Trybunalski.
Różne scenariusze pracy wymagają także odpowiedniego sposobu przyłączenia pola. Dokumentacja przewiduje możliwość pracy z głowicami kablowymi, z izolatorami wsporczymi zamiast głowic, a także z pominięciem konstrukcji wsporczych. Konfiguracja może więc zostać dobrana do warunków istniejących w konkretnej stacji i przyjętego sposobu włączenia urządzenia do układu. Tak szeroki zakres możliwych zastosowań sprawia, że jedno urządzenie może być wykorzystywane w kolejnych lokalizacjach i przy różnych zadaniach – od zaplanowanych modernizacji po sytuacje wymagające szybkiego odtworzenia określonej funkcji w sieci. To z kolei pozwala patrzeć na mobilne pole nie tylko jako na rozwiązanie awaryjne, ale również jako element zwiększający elastyczność eksploatacji infrastruktury 110 kV.
Mobilne Pole 110 kV DOLMAX w nowoczesnej energetyce
Mobilne Pole 110 kV DOLMAX odpowiada na potrzeby infrastruktury, która musi być jednocześnie niezawodna i elastyczna. Połączenie aparatury WN, elektroenergetycznej automatyki zabezpieczeniowej, telemechaniki i systemów sterowania w jednej mobilnej jednostce pozwala wykorzystać rozwiązanie zarówno podczas planowanych modernizacji, jak i w sytuacjach awaryjnych czy przy realizacji tymczasowych układów zasilania.
Istotnymi zaletami są możliwość pracy w różnych konfiguracjach, transport bez specjalnych zezwoleń oraz deklarowany przez producenta czas montażu i uruchomienia wynoszący jeden dzień. Mobilne pole może dzięki temu zostać wykorzystane tam, gdzie kluczowe jest szybkie zastąpienie niedostępnego elementu infrastruktury lub zachowanie ciągłości pracy podczas prowadzonych inwestycji.
W warunkach intensywnej modernizacji i rozbudowy sieci, dysponowanie gotowym do transportu i ponownego wykorzystania polem 110 kV staje się praktycznym sposobem na zwiększenie elastyczności infrastruktury. DOLMAX kieruje to rozwiązanie do operatorów sieci, przemysłu oraz inwestorów poszukujących sposobu na zachowanie ciągłości zasilania podczas modernizacji, awarii i czasowych zmian konfiguracji sieci. Mobilne pola 110 kV są dostępne zarówno w sprzedaży, jak i w formule wynajmu, wraz z pełnym wsparciem technicznym DOLMAX. Firma jest jednocześnie dystrybutorem aparatury łączeniowej WN produkcji GE Vernova, co pozwala objąć wsparciem również dobór i konfigurację urządzeń do konkretnego zastosowania.
Publikacja artykułu: wrzesień 2026 r.
