Wraz z rosnącymi cenami energii oraz zmianą modelu wytwarzania i dystrybucji energii, coraz ważniejsze stają się magazyny energii i ich implementacja w systemie energetycznym. Dzięki możliwości kontrolowania oraz sterowania procesem kumulowania oraz oddawania energii, magazyny energii są w stanie zapewnić wiele funkcjonalności dostosowanych do aktualnych potrzeb użytkownika oraz parametrów sieci energetycznej.

Magazyny energii elektrycznej dla instalacji OZE
Magazyny energii elektrycznej są szczególnie przydatne dla instalacji wykorzystujących OZE. Energia odnawialna jest zależna od pory dnia oraz pogody, co powoduje dużą zmienność w jej generacji. Magazyny energii elektrycznej są stosowane do stabilizacji wspomnianych wahań, umożliwiając rozwój stabilnych i wydajnych modeli wytwarzania oraz dystrybucji energii elektrycznej bazujących na źródłach odnawialnych. W przypadku, gdy produkcja energii z instalacji OZE przewyższa jej zużycie lub nie ma potrzeby oddawania wyprodukowanej energii do sieci ze względów ekonomicznych, magazyny pozwalają na bilansowanie zużycia energii przez przesunięcie jej wykorzystania w czasie, a co za tym idzie – uzyskanie stabilnych i przewidywalnych źródeł energii w systemie energetycznym.
Magazyny energii elektrycznej w instalacjach przemysłowych
Magazyny energii elektrycznej znajdują zastosowanie w instalacjach przemysłowych, umożliwiając lokalne bilansowanie energii oraz efektywne jej wykorzystanie na własne potrzeby według aktualnego zapotrzebowania. Korzyści wynikające z wykorzystania OZE w procesie produkcyjnym są znaczne – nie tylko przyczyniają się do zmniejszenia kosztów energii, ale także pomagają w redukcji śladu węglowego produkowanych wyrobów.
Magazyny energii elektrycznej stosowane są również jako bufor w przypadku zwiększonego zapotrzebowania na energię, co pozwala na ograniczenie mocy przyłączeniowej i deklarowanej mocy umownej, jeśli odpowiednio dobierze się pojemność oraz moc urządzenia. W ten sposób pomagają efektywnie zarządzać energią w instalacjach przemysłowych, co prowadzi do szybszego zwrotu kosztów inwestycyjnych poniesionych na zakup instalacji.
Magazyny energii elektrycznej w sieci nn
Ważnym obszarem zastosowań magazynów energii jest lokalna sieć dystrybucyjna niskiego napięcia, w której występuje duża liczba źródeł odnawialnych. Zagęszczenie mikroinstalacji prosumenckich (szczególnie jednofazowych) stanowi duże wyzwanie dla prawidłowego funkcjonowania sieci. Napięcie często przekracza dopuszczalne wartości w godzinach produkcji energii, co może prowadzić do problemów z instalacjami i wyłączaniem falowników, czego skutkiem jest brak korzyści z generowania energii.
Innymi problemami są asymetria napięć fazowych i zapady napięcia wynikające z dużej liczby obciążeń w sieci. Problem ten dotyka w dużej mierze obszarów wiejskich, gdzie niewystarczająco rozwinięta infrastruktura uniemożliwia podłączanie nowych instalacji prosumenckich. Jednym ze sposobów na rozwiązanie tych problemów jest instalacja magazynu energii, który symetryzuje i stabilizuje napięcie w sieci. Dzięki zastosowaniu baterii elektrochemicznych oraz przekształtnika dwukierunkowego możliwe jest poprawienie jakości napięcia oraz stabilizacja sieci, co zmniejsza ilość wyłączeń instalacji prosumenckich, a także gwarantuje efektywniejsze wykorzystanie źródeł odnawialnych. Instalacja magazynu umożliwia też przesunięcie w czasie inwestycji związanych z rozbudową infrastruktury dystrybucyjnej, odpowiednią regulację przesyłu energii oraz rozwój lokalnego modelu bilansowania dla społeczności energetycznych.

Pilotażowy projekt magazynu energii
Wspólny projekt Apator SA, Tauron Dystrybucja SA oraz Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie przyczynił się do uruchomienia pilotażowej instalacji magazynu energii w gminie Ochotnica Dolna. Celem przedsięwzięcia było zapewnienie stabilnej pracy lokalnej sieci elektroenergetycznej, z uwagi na wysokie zagęszczenie prosumenckich instalacji fotowoltaicznych. Zainstalowany magazyn o mocy 50 kVA to kompletny, wolnostojący system, wyposażony w zasobnik energii z baterią elektrochemiczną LFP o pojemności 138 kWh, system EMS (ang. Energy Management System) do zarządzania energią, zabezpieczenia sieciowe (nadprądowe, nadnapięciowe, podnapięciowe i częstotliwościowe), system zdalnej komunikacji, system HVAC oraz odpowiednio zaprojektowany na te potrzeby system gaśniczy.
W uzależnieniu od panujących warunków, magazyn energii działał w jednym z czterech trybów, które były kontrolowane przez specjalny nadrzędny sterownik EMS:
- symetryzacja napięć fazowych w punkcie przyłączenia do sieci elektroenergetycznej (PPE), która polega na przesyłaniu mocy czynnej między fazami, moc czynna jest pobierana z fazy o wyższym napięciu i oddawana do faz o niższym napięciu;
- stabilizacja napięć w PPE przez regulację mocy czynnej ładowania i rozładowania baterii, niezależnie dla każdej z faz napięcia zasilającego;
- stabilizacja napięć poprzez regulację mocy biernej i ograniczenie asymetrii po osiągnięciu dopuszczalnego poziomu naładowania zasobnika;
- utrzymywanie poziomu naładowania zasobnika w granicach zapewniających możliwość stabilizacji napięcia mocą czynną w przypadku, gdy napięcia fazowe są w normie z uwzględnieniem pory dnia.


Magazyn energii pracował w lokalnej sieci dystrybucyjnej w gminie Ochotnica Dolna w okresie od lipca do października 2022 roku, stabilizując i symetryzując wartości napięć w punkcie przyłączenia do sieci. Eliminacja wyłączeń prosumenckich instalacji fotowoltaicznych potwierdziła skuteczność magazynów jako urządzeń poprawiających jakość energii w sieci oraz stabilizujących pracę mikroinstalacji OZE.
Podsumowanie
Należy zauważyć, że magazyny energii elektrycznej to złożone urządzenia, często błędnie rozumiane jedynie jako baterie elektrochemiczne. Rozwiązania te obejmują cały łańcuch wartości, w tym wytworzenie produktu oraz odpowiednią estetykę wykonania, instalację, bezpieczne użytkowanie, serwisowanie, zapewnienie funkcjonalności, parametrów oraz w końcowej fazie życia produktu demontaż czy utylizację.
Biorąc pod uwagę długi czas życia produktu (przewidywany na 8 do 15 lat), niezmiernie ważne jest zapewnienie odpowiedniego i stałego wsparcia technicznego oraz serwisu. Ponadto warto podkreślić, że kompetencje techniczne przy instalacji magazynu w sieci elektroenergetycznej to jeden z kluczowych elementów gwarantujących poprawną oraz bezpieczną pracę tych urządzeń. Dzięki dynamicznemu rozwojowi rynku, należy spodziewać się wzrostu świadomości klientów, co do roli tych rozwiązań w sieci elektroenergetycznej i ich wpływu na efektywne wykorzystanie produkowanej energii elektrycznej.
Kontakt:
Szymon Piasecki, Menedżer Produktu ds. OZE
tel. +48 783 830 191
szymon.piasecki@apator.com
Kalkulacje i terminy realizacji:
tel. +48 42 638 75 00
bok.automatyka@apator.com
Publikacja artykułu: maj 2024 r.












